رياضيات

دکتر سیاوش شهشهانی در سال ۱۳۸۲ به عنوان چهره ماندگار ریاضیات کشور معرفی شد.

دکتر سیاوش میرْشَمس شَهْشَهانی (متولّد ۱۰ خرداد ۱۳۲۱ در تهران)، محقق و استاد ایرانی ریاضیات است. وی در حال‌حاضر استاد دانشکده علوم ریاضی دانشگاه صنعتی شریف و رپیس واحد ثبت دامنه اینترنتی ir.است.

زمینهٔ فعالیت و تحقیقات او در ریاضیات، عموماً سیستم‌های دینامیکی است.

وی در سال ۱۳۲۱ در تهران متولّد شد. طیَّ سالهای ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۹، دوره‌های اول و دوم تحصیلات متوسطه را در «دبیرستان اندیشه» و «دبیرستان هدف ۱» گذراند و در سال ۱۳۳۹ تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی در رشتهٔ ریاضیات در کالج هوپ در ایالت میشیگان در کشور امریکا آغاز نمود و سپس از سال ۱۳۴۰ تحصیل در این رشته را در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی ادامه داد. او مدرک کارشناسی خود را در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴ (میلادی)) دریافت نمود و در همان سال شرکت در دورهٔ تحصیلات تکمیلی را در همان دانشگاه آغاز کرد.

وی در سال ۱۳۴۸ پس از دفاع از رسالهٔ دکتری خود با عنوان «نظریهٔ سرتاسری معادلات دیفرانسیل مرتبهٔ دوم عادی روی خمینه‌ها» و تحتِ راهنماییِ استیو اسمیل مدرک دکترای خود را دریافت نمود و از همان سال به تحصیل در دانشگاه برکلی پرداخت که تا سال بعدی (۱۳۴۹، ۱۹۷۰ (میلادی)) ادامه داشت.

در سالهای بعدی وی بعنوان استادیار در دانشگاههای نورث‌وسترن در ایلینوی (سال ۴۹ و ۵۰)، دانشگاه ویسکانیسن در مدیسن (سال ۵۰ تا ۵۲)، و دانشگاه میشیگان در ان‌اربر (سال ۵۲ و ۵۳) حضور یافت. او در سال ۱۳۵۳ پس از بازگشت به ایران، به عضویّت هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف درآمد. در سال ۱۳۵۸ وی به رتبهٔ استادی در این دانشگاه رسید. در همین سال با دکتر الهه الهی ازدواج کرد. ایشان دو فرزند به نام‌های «سپهر» و «سهراب» دارند.

وی از سال ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۷ ریاست دانشکده علوم ریاضی دانشگاه صنعتی شریف را بعهده داشته است و از سال ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۳ بعنوان رئیس بخش ریاضی «مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات» - که امروزه با نام «پژوهشگاه دانش‌های بنیادی» شناخته می‌شود - فعالیّت نموده است.

ژوزف لویی لاگرانژ در 25 ژانویه سال 1736 در تورینو ایتالیا متولد شد او که از بزرگترین ریاضی دانان تمام ادوار تاریخ می باشد هنگام تولد بیش از حد ضعیف و ناتوان بود و از 11 فرزند خانواده فقط او زنده مانده بود. زندگی لاگرانژ را می توان به سه دوره تقسیم کرد: نخستین دوره شامل سالهایی می شود که در موطنش تورینو سپری شد(1736 – 1766) دوره دوم دوره ای بود که وی بین سالهای 1766 و 1787 در فرهنگستان برلین کار می کرد دوره سوم از 1787 تا 1813 که عمر وی به پایان رسید در پاریس گذشت. دوره اول و دوم از نظر فعالیتهای علمی پر ثمرترین دوره ها بودند که با کشف حساب تغییرات در 1754 آغاز گردید و با کاربرد آن در مکانیک در 1756 ادامه یافت در این نخستین دوره وی در باره مکانیک آسمانی نیز کار کرد دوره اقامت در برلین هم از نظر مکانیک و هم از لحاظ حساب دیفرانسیل وانتگرال سازنده بود با این حال در آن دوره لاگرانژ در درجه اول در زمینه حل عددی و جبری معادلات و حتی فراتر از آن در نظریه اعداد، چهره ای برجسته و ممتاز شده بود. سالهای اقامتش در پاریس را صرف نوشته های آموزشی و تهیه رساله های بزرگی نمود که استنباطهای ریاضی وی را خلاصه می کردند این رساله هادر هنگامی که عصر ریاضیات قرن 18 در شرف پایان بود مقدمات عصر ریاضیات قرن 19 را فراهم کردند و از برخی جهات آن دوره را گشودند. پدر لاگرانژ وی را نامزد آموختن حقوق نمود اما لاگرانژ به محض آنکه تحصیل فیزیک را زیر نظر بکاریا و تحصیل هندسه را زیر نظر فیلیپو آنتونیو رولی آغاز کرد به سرعت متوجه تواناییهای خود شد و بنابراین خویشتن را وقف علوم دقیق تر کرد.

در 1757 چند دانشمند جوان تورینویی که لاگرانژ وکنت سالوتسو و جووانی چنییای فیزیکدان در میان آنها بودند انجمنی علمی بنیاد نهادند که منشاء فرهنگستان سلطنتی علوم تورینو گردید یکی از اهداف اصلی آن انجمن انتشار جنگ بود به زبان فرانسوی و لاتینی به نام (جنگ تورینو) که لاگرانژ خدمتی بنیادی به آن کرد سه جلد اول آن تقریباٌ‌ حاوی تمامی آثاری بود که وی هنگام اقامت در تورینو به چاپ رسانده بود. فعالیت لاگرانژ در مکانیک آسمانی غالباٌ بر محور مسابقه هایی دور می زند که از طرف انجمنهای مختلف علمی پیشنهاد شده بودند اما به این گونه مسابقه ها منحصر نبود. در تورینو غالباٌ‌ کارش جهت گیری مستقل داشت و در 1782 به دالامبر و لاپلاس نوشت که در باره تغییرات قرنی نقطه های نهایی اوج و خروج از مرکز تمام سیارات کار می کند. این پژوهش لاگرانژ به اتنشار کتاب انجامید با عنوان نظریه تغییرات قرنی عناصر سیارات و مقاله ای با عنوان در باره تغییرات قرنی حرکات متوسط سیارات که در سال 1785 منتشر شد. لاگرانژ در برلین و در سال 1768 مقاله حل مسئله ای از حساب را برای جنگ تورینو فرستاد تا در جلد چهارم درج شود در آن نوشته لاگرانژ به نوشته قبلی خود اشاره داشت و از طریق کاربرد ظریف و استادانه الگوریتم کسرهای پیوسته ثابت کرد که معادله فرما (ریاضی دان معروف) را در صورتی می توان در تمام حالات حل کرد که اعداد درست مثبت باشند، این است نخستین راه حل شناخته شده این مسئله مشهور. آخرین بخش این نوشته در مقاله ای با عنوان روش جدید برای حل مسائل نامحدود دراعداد درست بسط یافت که در نشریه یاداشتهای برلین برای سال 1768 عرضه شد ولی تا فوریه آن سال کامل نگردید و در سال 1770 منتشر شد.

از بزرگترین شاهکارههای علمی لاگرانژ رساله مکانیک تحلیلی را می توان نام برد که در سال 1788 انتشار یافت او در آن اثر پیشنهاد کرد که بهتر است نظریه مکانیک و فنون حل کردن مسائل آن رشته به فرمولهایی کلی تحویل شوند، فرمولهایی که هر گاه پیدا شوند همه معادله های لازم برای حل هر مسئله را بوجود خواهند آورد. باری، لاگرانژ تصمیم گرفت که چاپ دومی از آن اثر منتشر کند که حاوی برخی پیشرفتها باشد او قبلاٌ در یادداشتهای انستیتو چند مقاله منتشر کرده بود که آخرین و درخشانترین خدمت وی را در راه پیشبرد مکانیک آسمانی نشان می دادند او قسمتی از آن نظریه را در جلد اول رساله تجدید نظر شده گنجانید. لاگرانژ مردی محجوب ومتواضع بود او بسیار ساده و راحت هنگامی که از یک مطلب علمی اطلاع نداشت می‌گفت نمی دانم.

لاگرانژ در سال 1813 در پاریس درگذشت او در زمان مرگش 77 سال داشت

پرویز شهریاری از چهره‌های شناخته شده در عرصه علم و آموزش ایران، در سال ۱۳۰۵ در کرمان به دنیا آمد.

پرویز شهریاری

دوم آذر ۱۳۸۵ تولد ۸۰ سالگی
زمینه فعالیت	ریاضی‌دان، نویسنده، روزنامه‌نگار و مترجم
تولد	۲ آذر ۱۳۰۵ کرمان

فهرست مندرجات [مخفی شود] ۱ زندگی ۱.۱ دوران خردسالی ۱.۲ دوران نوجوانی و جوانی ۱.۳ آغاز زندگی سیاسی ۲ فعالیت‌ها ۲.۱ نشریهٔ سخن علمی ۲.۲ فعالیت‌های دیگر ۳ آثار ۳.۱ تاریخ، فلسفه، کاربرد و آموزش ریاضیات ۳.۲ کتاب‌های درسی ۳.۳ آموزش مبحث یا شاخه ای از ریاضیات ۳.۴ ریاضیات به زبان ساده ۳.۵ مسائل ریاضی ۳.۶ سرگرمی در ریاضیات ۳.۷ رمان یا فیزیک یا تاریخِ نجوم یا غیره ۳.۸ درباره پرویز شهریاری ۴ بنیاد فرهنگی پرویز شهریاری ۴.۱ هدف های بنياد ۴.۲ سرمايهٔ بنياد ۵ منابع ۶ پیوند به بیرون

[ویرایش] زندگی

[ویرایش] دوران خردسالی

پدرش دهقان زاده‌ای بود که روی زمین‌های اربابی کارگری می‌‌کرد. شهریاری از خردسالی با فقر و نداری دست و پنجه نرم کرد. بعد از از دست دادن پدر، مسئولیت خانواده به گردن مادر او (گلستان شهریاری) بود.

[ویرایش] دوران نوجوانی و جوانی

او تا سال سوم دبیرستان را در ایرانشهر گذراند و وارد دانشسرای مقدماتی کرمان شد. در خرداد ۱۳۲۳ فارغ‌التحصیل شد و برای ادامه تحصیل به تهران آمد. در تهران در سال 1332 در رشتهٔ ریاضی در دانشکدهٔ علوم دانشگاه تهران و دانشسرای عالی (دانشگاه تربیت معلم تهران کنونی) فارغ التحصیل شد ^[۱]. یکسال در شیراز معلم بود. بعد (در سال 1333) به تهران آمد. آن روزها در دبیرستان اندیشه و دبیرستان های مربوط به گروه فرهنگی خوارزمی درس می داد. در دانشکدهٔ فنی دانشگاه تهران، در کلاس های روزانه و شبانهٔ دانشگاه تربیت معلم و در اراک در مدرسهٔ عالی علوم اراک هم مشغول بود ^[۲].

[ویرایش] آغاز زندگی سیاسی

او چون خود پرورده دردهای اجتماعی بود، به فعالیت سیاسی رو آورد و تلاش کرد تا رسیدن به هدف، دست از مبارزه بر ندارد و با عشقی سرشار از انسانیت و فداکاری برای رهایی مردم از دردها و تضادهای اجتماعی مبارزه می‌کرد. در سال ۱۳۲۸ اولین بازداشت شدن و به زندان افتادن را تجربه کرد و پس از آن بارها به زندان افتاد. او در بند هم از تعلیم تعلم باز نماند و به مطالعه پرداخت. زبان روسی را در زندان فرا گرفت و دست به تالیف و ترجمه زد. تاریخ حساب تانون را در زندان ترجمه نمود.

[ویرایش] فعالیت‌ها

از سن ۱۵ سالگی راه معلمی را پیش گرفت. با انتشار نشریاتی چون اندیشه ما، وهومن و چیستا با توده مردم ارتباط مستقیم بر قرار نمود. با تأسیس دبیرستانهای "خوارزمی (۱۳۳۹)"، "مرجان (۱۳۴۰)" و "مدرسه عالی اراک (۱۳۳۵)" سعی نمود محیطی مناسب برای رشد جوانان مملکت ایجاد کند.

با تالیف کتاب‌های ریاضی در فاصله ۱۳۳۵ تا ۱۳۵۲ و هم‌زمان با آن تالیف و ترجمه صدها کتاب، در تاریخ و آموزش ریاضیات توانست نقش مهمی در پرورش فکری دانش آموزان و دانشجویان ایفا کند.

[ویرایش] نشریهٔ سخن علمی

نشریهٔ «سخن علمی» از سال 1341 منتشر شد و استاد پرویز شهریاری سردبیر این نشریه بود. دربارهٔ این نشریه و سرنوشت آن استاد پرویز شهریاری می نویسد:

«این نشریه هشت سال پیاپی منتشر شد: در سال اول 6 شماره و در 7سال بعد، هر سال 12 شماره. روی هم 90 شماره. در بهمن 1348 بلایی نازل شد. در یکی از شعبه های سازمان امنیت مرا خواستند. برایم چای آوردند و بسیار با محبت صحبت می کردند و در خواست کوچکی داشتند. مجلهٔ سخن علمی را به ما (یعنی سازمان امنیت) واگذار کنید. ما همچنان خانلری و تو را به عنوان صاحب امتیاز و سردبیر در مجله اعلام می کنیم، ولی شما هیچ دخالتی در آن نخواهید داشت. به هر کدام از شماها (دکتر خانلری و من)، ماهیانه پنج هزار تومان می دهیم؛ این قرار هم باید همین جا دفن شود. من به ظلاهر مخالفتی نکردم، ولی گفتم، اجازه بدهید سال هشتم را تمام کنیم، آن وقت خدمت می رسم و مجله را تحویل می دهم. شمارهٔ 12 نشریه تا فروردین 1349 طول کشید و در آن یادداشتی به صورت یک برگ رنگی گذاشتم که این، آخرین شماره است.

به ظاهر «سازمان امنیت چند مجله را به همین صورت در دست گرفته بود. بعد از پخش مجله، آقای دکنر خانلری مرا خواست و جریان را جویا شد. به او گفتم، چه پیش آمده است ... ولی اکنون با کاغذی که لای مجله گذاشته و پخش کرده ام، گمان می کنم مسأله منتفی شده باشد و در واقع هم بعد از آن خبری نشد. برای اینکه ارزش پنج هزار تومان را در آن زمان بفهمید، باید یادآوری کنم که من از همهٔ کارهایی که می کردم، روی هم مایانه، کمتر از آن درآمدداشتم، مجلهٔ سخن علمی هم اشتراکی برابر 250 ریال برای 12 شماره داشت. ^[۳]»

• استاد شهریاری هم اکنون سردبیر نشریهٔ دانش و مردم و نشریهٔ چیستا است ^[۴] .

[ویرایش] فعالیت‌های دیگر

• انتشار ماهنامه "اندیشه ما"
• انتشار اولین کتاب " جنبش مزدک و مزدکیان"
• تهیه یک دوره کتاب درسی ریاضی دوره اول دبیرستان
• سر دبیری هفته نامه "هومن" تا ۲۸ مرداد ۱۳۳۲
• شروع به کار در دبیرستان "اندیشه" از مهر ۱۳۳۸
• راه‌اندازی اولین کلاس کنکور در ایران با نام گروه فرهنگی خوارزمی
• تأسیس دبیرستان پسرانه خوارزمی
• تأسیس دبیرستان دخترانه مرجان

[ویرایش] آثار

ستاره * در جلوی عنوان کتاب یعنی در بخش پیوند به بیرون وب گاهی برای معرفی بیشتر کتاب آمده است.

[ویرایش] تاریخ، فلسفه، کاربرد و آموزش ریاضیات

• تاریخ حساب، رنه تاتون، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول 1329، ترجمه.
• ریاضیات در شرق، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۲، ترجمه.
• سرگذشت آنالیز ریاضی، انتشارات امیرکبیر، ۱۳۵۴، ترجمه.
• ریاضیات کار بسته، انتشارات هدهد، ۱۳۶۰، ترجمه.
• لباچوسکی و هندسه نااقلیدسی، انتشارات توکا،۱۳۶۰، تالیف.
• پویایی ریاضیات، انتشارات پویش، ۱۳۶۰، ترجمه.
• اواریست گالوا، لئوپولد انيفلد، چاپ اول ۱۳۶۴ انتشارات هدهد، چاپ دوم 1373 نشر بردار، ترجمه.
• من ریاضی دانم، نوربرت وینر، انتشارات فاطمی، چاپ اول ۱۳۶۴، ترجمه.
• آفرینندگان ریاضیات عالی، ل. س. فریمان، انتشارات فردوسی، چاپ اول ۱۳۶3، ترجمه.
• خوارزمی و انفورماتیک، شرکت داده پردازی ایران، ۱۳۷۰، تالیف.
• خلاقیت ریاضی، جورج پولیا، انتشارات فاطمی، ۱۳۷۳، چاپ چهارم، ترجمه.
• عالی جناب چکمه (گوشه ای از تاریخ ریاضیات)،انتشارات پژوهنده، چاپ اول ۱۳۷۸، چاپ دوم 1384، تالیف.
• سرگذشت ریاضیات، نشر مهاجر، چاپ اول ۱۳۷۸، تالیف.
• لگاریتم (تاریخ استدلالی لگلاریتم)، گ. ک. استاپو، انتشارات خوارزمی، چاپ اول ۱۳۴۸.
• هندسه در گذشته و حال، انتشارات امیرکبیر، سال‌های پنجاه، ترجمه.
• غیاث الدین جمشید کاشانی ریاضی دان ایرانی، انتشارات فنی ایران، ۱۳۷۸، تالیف.
• جوهر،روش و کارآیی ریاضیات، ۳ جلد، انتشارات فنی ایران، ۱۳۸۰، ترجمه.
• مسئله های تاریخی ریاضیات *، و. د. چيستياکوف، نشر نی، ترجمه.
• فلسفه، اخلاق و ریاضیات، انتشارات پژوهنده، چاپ نخست ۱۳۸۰، ترجمه و تالیف.
• خلاقیت در ریاضیات و مهندسی، انتشارات پژوهنده، چاپ اول ۱۳۸۰، تألیف و ترجمه.
• ریاضیات و هنر، انتشارات پروهنده، چاپ نخست 1381، ترجمه و تألیف.
• آموزش ریاضی، نشر مهاجر، چاپ اول 1384، ترجمه و تألیف.
• گاهنامه ریاضی، شامل شرح حال و نظر ریاضی دانان، انتشارات مهاجر، ۱۳۸۰، تالیف.
• شما هم می توانید در درس ریاضی خود موفق باشید، انتشارات مدرسه، چاپ اول 1378، چاپ دوم 1380، تألیف.
• نگاهی به تاریخ ریاضیات در ایران، شرکت انتشارت علمی و فرهنگی، چاپ نخست بهار 1385، تألیف.

[ویرایش] کتاب‌های درسی

• دوره کتاب‌های درسی ریاضی سه سال اول دبیرستان (نظام قدیم)، شامل دو جلد حساب (برای سال‌های اول و سوم)، دو جلد جبر (سالهای دوم و سوم)، و سه جلد هندسه (سال‌های اول و دوم و سوم)، کلاله خاور، ۱۳۳۵-۱۳۳۷، تالیف
• دوره کامل ریاضیات دبیرستانی و کتابهای مسائل مربوط به آن(با همکاری آقایان امامی، ازگمی، بهنیا، شیخ رضایی)؛ انتشارات علمی و سپس امیر کبیر، در فاصله سال‌های ۱۳۳۸ تا ۱۳۴۴، تالیف.
• ریاضیات ۵ سال اول دبیرستان، و ۳ سال راهنمایی تحصیلی (با همکاری آقای شمس‌آوری)، سال‌های ۱۳۴۵-۱۳۵۱، تالیف
• جبر سال سوم رشته ریاضی فیزیک (با همکاری آقای امامی)، ۱۳۵۲، تالیف.

[ویرایش] آموزش مبحث یا شاخه ای از ریاضیات

• روش مختصات، ل. س. پونتریاگین، نشر پژواک کیوان، چاپ اول پاییز 1382، ترجمه.
• مثلثات مستقیم‌الخط و کروی، س. ای. نووسلو، چاپ چهارم 1378 نشر دانش امروز، ترجمه.
• روش‌های جبر، دو جلد، چاپ اول،انتشارات امیر کبیر، ۱۳۴۴، تالیف.
• اعداد اول *، امیل بورل، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول ۱۳۴۴، چاپ سوم 1381، ترجمه.
• جبر از آغاز تا پایان (خودآموز)، واویلف/ملنیکف/آلکس نیک/پاسی چنکو، انتشارات تهران، چاپ اول 1369، چاپ دوم زمستان 1371، ترجمه..
• تقارن در جبر، و. گ. بالتیانسکی/ن. یا. ویلنکین، انتشارات امیرکبیر، چاپ مرداد 1347، ترجمه.
• هندسهٔ غیراقلیدسی، نشر اندیشه، چاپ سوم اردیبهشت 1352، ترجمه.
• ورودی به نظریهٔ مجموعه ها، ژ. بروئر، انتشارات پویش، چاپ اول 1359، ترجمه.
• استقراءِ ریاضی، نوشتهٔ سومینسکی و گولووینا و یاگلوم، انتشارات خوارزمی، چاپ اول خرداد ماه 1348، چاپ دوم آذر ماه 1365، چاپ سوم آبان ماه 1377.
• نظریهٔ مجموعه ها، واتسلاو سرپینسکی، انتشارات خوارزمی، چاپ اول ۱۳۵۰، چاپ سوم مهرماه 1364، ترجمه.
• نامساویها، پاول پترویچ کارو کین، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۰، ترجمه.
• اشتباه استدلال‌های هندسی، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۰، ترجمه.
• ورودی به منطق ریاضی، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۴، ترجمه.
• انعکاس، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۱، ترجمه.
• نظریهٔ ساختمان های هندسی، آگوست آدلر، انتشارات فردوس ، چاپ اول 1369، ترجمه.
• هندسه پرگار، انتشارات دانشجو، سالهای شصت، ترجمه.
• عبارتهای متقارن در جبر مقدماتی، رز نشر، سالهای شصت، تالیف.
• قدر مطلق در حوزه عددهای حقیقی، رز نشر، سالهای شصت، تالیف.
• آنالیز برداری و نظریه میدان، انتشارات فاطمی، سالهای شصت، ترجمه.
• قضیهٔ مستقیم و قضیهٔ معکوس *، ا. س. گراوشتین، نشر نی، چاپ اول 1375، ترجمه.
• تابعهای متناوب، رز نشر ۱۳۶۸، تالیف.
• بخش درست عدد [x]، رز نشر ۱۳۶۸، نشر مهاجر 1378، تالیف.
• روش استقرای ریاضی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
• ورودی به نظریه آنالیز ترکیبی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
• بسط دو جمله‌ای با نمای طبیعی، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
• تربیع دایره و غیر جبری بودن عدد پی، رز نشر،۱۳۶۸، تالیف.
• ورودی به نظریه احتمال، رز نشر، ۱۳۶۸، تالیف.
• آنالیز ریاضی، رز نشر، ۱۳۶۸، ترجمه.
• لگاریتم، گ. استاکوف، انتشارات خوارزمی، سال‌های پنجاه، ترجمه.
• آنالیز ریاضی، ۳ جلد (با همکاری باقر امامی)، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸، ترجمه.
• قضیهٔ فرما *، م. م. پوستنیکوف، نشر نی، چاپ اول ۱۳۷۹، ترجمه.
• بنیان های هندسه، و. ای. کوستین، نشر مهاجر، چاپ اول 1381، ترجمه.
• آنالیز برداری، آ. آ. گولدفاین، انتشارات فاطمی، چاپ اول 1364، چاپ دوم 1368، ترجمه.

[ویرایش] ریاضیات به زبان ساده

• بازی با بی نهایت، روزا پتر، چاپ اول 1356 انتشارات توکا، چاپ دوم 1363 انتشارات فردوسی، ترجمه.
• منحنیها در فضا، دونووان جونسون، انتشارات چاپار، چاپ اول 2536، ترجمه.
• دستگاه‌های محدود ریاضیات، انتشارات چاپار، 2534، ترجمه.
• داستان مجموعه ها، ن. ی. ویلنکین، انتشارات توکا، چاپ اول ۱۳۵۵، چاپ دوم شهریورماه 1357، ترجمه.
• داستان‌های ریاضی، انتشارات توکا، سالهای شصت، ترجمه.
• روش مختصاتی و هندسهٔ چهار بعدی، ی. م. گلفاند/ا. گ. گلاگوله وا/آ. آ. کیریلوف، انتشارات خوارزمی، ۱۳۵۶، ترجمه.
• مسیر ریاضیات جدید، و. و. سایر، رز نشر/سازمان چاپ و نشر مشهد، چاپ دوم بهار 1369، ترجمه.

[ویرایش] مسائل ریاضی

• مهم ترین مسأله ها و قضیه های ریاضی، شکلیارسکی/چنتسوف/یاگلوم، انتشارات مجید/انتشارات فردوس، چاپ دوم 1374، ترجمهٔ پرویز شهریاری و ابراهیم عادل.
• مسأله های دشوار ریاضی، کنسانتین شاخنو، انتشارات فردوس، چاپ سوم 1374، ترجمه.
• مسابقه ها، کنکورها و المپیادهای ریاضی، انتشارات جاودان خرد، چاپ اول 1372، تألیف.
• گزیدهٔ مسأله های تازه و بکر مقدماتی ریاضیات، و. پلاتونف/ک. ر. لیوک/و. زارتسکی/ن. مدتلسکی/ل. توتایف، نشر پژواک کیوان، چاپ اول 1382، ترجمه.
• مسائل مسابقات ریاضی، وا. س. کوشچنکو، انتشارات امیرکبیر، چاپ هشتم 1365، ترجمه.
• روشهای مثلثات (با همکاری آقای فیروز نیا)، انتشارات خوارزمی ،سال‌های پنجاه، تالیف.
• تمرینها و مسائل آنالیز ریاضی *، ب.ب.دميدوويچ، انتشارات امیرکبیر، چاپ ششم 1382، ترجمه.
• مساله‌های ریاضی، آسان ولی...، انتشارات توکا، ۱۳۵۴، ترجمه.
• مساله‌های المپیادهای مجارستان، انتشارات دانشجو، سالهای شصت، ترجمه.
• دربارهٔ حد، آ. آ. کیریلوف انتشارات آزاده، ۱۳۶۳، ترجمه.
• تئوری اعداد(250 مسألهٔ حساب)، نوشتهٔ واتسلاو سرپینسکی، انتشارات خوارزمی، چاپ اول آبان ماه 1349، چاپ دوم شهریور ماه 1369، چاپ سوم تیر ماه 1377.
• مساله‌های المپیادهای آمریکا،(با همکاری آقای عادل)، نشر بردار،۱۳۶۸، ترجمه.
• المپیاد ریاضی لنینگراد (از سال 1961 به بعد)، د. و. فومین، چاپ اول انتشارات اینشتین 1374، چاپ دوم نشر گستره 1379، ترجمه.
• المپیادهای بین الملی (با همکاری آقای عادل)، انتشارات فاطمی، ۱۳۶۸، ترجمه و تالیف.
• مساله‌های المپیادهای ریاضی در کشورهای مختلف، انتشارات فردوس، ۱۳۶۸، ترجمه.
• آمادگی برای المپیادهای ریاضی، انتشارات فاطمی، ۱۳۶۹، ترجمه.

• مساله با حل (با همکاری اقایان امامی. حریرچی)،سالهای چهل، تالیف و ترجمه.
• دوره اختصاصی جبر مقدماتی، سالهای چهل، انتشارات امیرکبیر، ترجمه.
• مسائل امتحانی جبر چهارم دبیرستانهای کشور با حل، انتشارات امیر کبیر،۱۳۴۴، تالیف.
• مسائل امتحانی جبر پنجم دبیرستان‌های کشور با حل، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۴۴، تالیف.
• تست حساب استدلالی (با همکاری آقایان امامی و قوام زاده)، انتشارات امیر کبیر، ۱۳۴۳، تالیف
• مسائل جبر و راهنمای حل آنها برای کلاس‌های کنکور (با همکاری آقای امامی)،انتشارات امیر کبیر ،سال‌های چهل، تالیف
• مسائل مثلثات و راهنمای حل آنها برای داوطلبان کنکور (با همکاری آقای امامی) ،انتشارات امیر کبیر ،سال‌های چهل، تالیف.
• مسائل هندسه و راهنمای حل آنها برای داوطلبان کنکور (با همکاری آقای ازگمی)، انتشارات امیر کبیر،سالهای چهل، تالیف.
• تستهای ریاضیات (با همکاری آقای تقوی)،انتشارات امیر کبیر ،سال‌های پنجاه، تالیف.
• تئوری اعداد (با همکاری آقای قوام زاده)، انتشارات امیر کبیر ،سال‌های پنجاه، تالیف.
• حل مسائل آنالیز (با همکاری آقایان امامی و عصار)، انتشارات دانشگاه تهران ،سال‌های پنجاه، تالیف.
• تست ریاضیات (با همکاری آقایان امامی و قوام زاده)، انتشارات امیرکبیر،۱۳۵۰، ترجمه.
• مساله‌های ریاضیات عمومی با حل (با همکاری آقای امامی)، انتشارات امیر کبیر،۱۳۵۳، تالیف.
• مساله‌های کنکور شوروی، انتشارات پویش، ۱۳۶۱، ترجمه.

[ویرایش] سرگرمی در ریاضیات

• سرگرمیهای هندسه، ی. ای. پرلمان، انتشارات خوارزمی، ترجمه.
• سرگرمیهای جبر، ی. ای. پرلمان، انتشارات امیرکبیر، ترجمه.
• سرگرمیهای ریاضی، ی. ای. پرلمان، ترجمه.
• ۱۷۵ مسألهٔ منطقی *، دی یر دبیزام/یانوش هرتسگ، نشر نی، چاپ اول ۱۳۶۶، چاپ دوم 1374، ترجمه.
• سرگرمی های توپولوژی (توپولوژی عمومی) *، استفن بار، نشر نی، چاپ دوم 1374، ترجمه.
• در پی فیثاغورث *، ش. النسکی، انتشارات امیرکبیر، چاپ پنجم 1384، ترجمه.
• در قلمرو ریاضیات، آ. پ. دوموریاد، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول 1348، چاپ دوم 1363، ترجمه.

[ویرایش] رمان یا فیزیک یا تاریخِ نجوم یا غیره

• باد و باران زاهاريا استانکو(رمان دو جلدی)
• کتابی در باره کتاب، سرگی له‌وو
• داستان‌های علمی، مارک تواين/ ايزاک آسيموف...، انتشارات فردوسی، چاپ اول خرداد 1361، ترجمه.
• علم، جامعه و انسان، جلد یک و دو، انتشارات هدهد، چاپ اولِ جلد دوم خرداد 1360، ترجمه و تألیف.
• یک روز زندگی پسرک قبطی، ماتیو، انتشارات توکا، ترجمه.
• اخلاق و انسان، الگانا تانونا کروتووا، انتشارات فردوسی، چاپ دوم 1361، ترجمه.
• نظريهٔ نسبيت در مسئله ها و تمرين ها *، الکسی نيکلايه ويچ مالينين، نشر نی، چاپ دوم 1374، ترجمه.
• در جستجوی هماهنگی، اُلِگ موروز، نشر مهاجر، چاپ اول 1382، ترجمه.

[ویرایش] درباره پرویز شهریاری

• سال‌ها باید که تا... جشن‌نامه استاد پرویز شهریاری، به کوشش دکتر رقیه بهزادی، انتشارات فردوس، 1382.
• پس از چهل سال: زندگی نامه استاد پرویز شهریاری، نویسنده: ابوالقاسم پورحسینی، نشر مهاجر، چاپ اول 1380.
• ستارهٔ اعداد (پرویز شهریاری) کیست و چه کرد؟، سیدعلی صالحی، انتشارات تهران.

[ویرایش] بنیاد فرهنگی پرویز شهریاری

بنیاد فرهنگی پرویز شهریاری در مرداد 1384 به شمارهٔ 18532 در ادارهٔ ثبت شرکتها و مؤسسات غیر تجاری تهران به ثبت رسید.

[ویرایش] هدف های بنياد

1. كوشش در گسترش فرهنگ ايرانی و شناساندن آن از راه گردآوری نوشته ها و گفتارهای دانشمندان ايرانی و دانشمندان كشورهای ديگر و برگردان نوشته های آنان به زبان فارسی.
2. بررسی و پژوهش در فرهنگ ويژه كشورهای ديگر و برگردان و بازگوئی كارهای فرهنگی و هنری سزاوار و هماهنگ با فرهنگ ايرانی.
3. تهيه و انتشار زندگی نامه های انديشمندانی كه در پيشرفت فرهنگ و تمدن ايرانی–اسلامی كار كرده اند.
4. برپايی كتابخانه ها و موزه ويژه فرهنگ و ادب، دانش های تجربی و پايه – پخش و انتشار روزنامه، ماهنامه های ادبی و دانش های گوناگون و برپايی نمايشگاه ها و جشنواره های فرهنگی و هنری و ...

[ویرایش] سرمايهٔ بنياد

نخستين سرمايه ارزنده بنياد، كتابخانه بزرگ استاد پرويز شهرياری است كه با بيش از چهل هزار جلد كتاب در اختيار بنياد گذاشته اند تا پس از فراهم آوردن جايی در خور، كتابخانه و موزهٔ وابسته به آن برپا شود^[۵].

[ویرایش] منابع

کتابِ «زندگی‌نامه و خدمات علمی و فرهنگی پرویز شهریاری»

1. ↑ نشریهٔ چیستا، سال بیست و سوم، شمارهٔ 10، شمارهٔ ردیف 230، تیر 85، ص 840.
2. ↑ نشریهٔ چیستا، سال بیست و سوم، شمارهٔ 10، شمارهٔ ردیف 230، تیر 85، ص 836.
3. ↑ http://www.tchissta.com/Tchissta/TCHNo211/Tch211Page.html پرستو، نوشتهٔ پرویز شهریاری، نشریهٔ چیستا، سال بیست و دوم، شمارهٔ ردیف 211، مهرماه 1383، صص 114/115.
4. ↑ http://www.tchissta.com/D&M/DMCurPage.html شناسنامهٔ نشریهٔ «دانش و مردم»، http://www.tchissta.com/Tchissta/TchCurPage.html شناسنامهٔ نشریهٔ چیستا.
5. ↑ http://p-shahriari.spaces.live.com/blog/cns!A4451EA775C00A2F!126.entry بنیاد فرهنگی پرویز شهریاری